ASEKOL PL
Przepisy CBAM już obowiązują! Co to oznacza w praktyce dla importerów?

Jego celem jest ograniczenie tzw. „ucieczki emisji” (carbon leakage), czyli przenoszenia produkcji poza Unię Europejską do krajów o mniej rygorystycznych regulacjach środowiskowych. W praktyce CBAM wprowadza obowiązki dla importerów wybranych towarów wysokoemisyjnych sprowadzanych spoza UE.

Od okresu przejściowego do fazy docelowej

Mechanizm CBAM został ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956. Przewidziano w nim dwuetapowe wdrożenie:
    • okres przejściowy – od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r., w którym importerzy składali jedynie kwartalne raporty o emisjach wbudowanych w towary,
    • okres docelowy – od 1 stycznia 2026 r., kiedy zaczynają obowiązywać pełne wymogi systemu.
Od początku 2026 r. towary objęte CBAM mogą być importowane do Unii Europejskiej wyłącznie przez podmiot posiadający status upoważnionego zgłaszającego CBAM (ang. authorised CBAM declarant). Oznacza to konieczność wcześniejszej rejestracji w odpowiednim systemie oraz spełnienia wymogów formalnych określonych w przepisach unijnych.

Jak sprawdzić, czy towar podlega CBAM?

Zakres towarów objętych mechanizmem został określony w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2023/956. Obejmuje on m.in. wybrane produkty z sektorów takich jak: cement, żelazo i stal, aluminium, nawozy, energia elektryczna czy wodór.
Aby ustalić, czy importowane towary podlegają CBAM, należy porównać ich kody CN (Combined Nomenclature) z listą kodów wskazanych w tym załączniku. To kluczowy krok – błędna kwalifikacja towaru może skutkować naruszeniem obowiązków wynikających z rozporządzenia.

Najważniejsze obowiązki w okresie docelowym

Od 2026 r. importerzy objęci CBAM muszą w szczególności posiadać status upoważnionego zgłaszającego CBAM, składać coroczne deklaracje CBAM zawierające informacje o wielkości importu i emisjach wbudowanych w towary oraz nabywać i umarzać certyfikaty CBAM odpowiadające emisjom związanym z importowanymi produktami (z uwzględnieniem ewentualnej ceny emisji zapłaconej w kraju pochodzenia).
Mechanizm ten ma na celu zrównanie kosztów emisji pomiędzy producentami unijnymi objętymi systemem EU ETS a producentami spoza UE.

Wdrożenie CBAM w Polsce

Na poziomie krajowym przepisy związane z funkcjonowaniem CBAM zostały częściowo wdrożone poprzez nowelizację przepisów dotyczących systemu zarządzania emisjami gazów cieplarnianych. W praktyce regulacje krajowe doprecyzowują m.in. kwestie organizacyjne oraz wskazują właściwe organy odpowiedzialne za obsługę systemu.
Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami rolę właściwego organu krajowego pełni KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami), który udostępnia informacje i wytyczne dotyczące stosowania mechanizmu CBAM w Polsce.

Dlaczego CBAM ma znaczenie dla przedsiębiorców?

Wejście w fazę docelową oznacza realne skutki finansowe i organizacyjne dla importerów. Mechanizm wpływa m.in. na:
    • koszty importu towarów wysokoemisyjnych,
    • konieczność gromadzenia danych o emisjach od dostawców spoza UE,
    • obowiązki sprawozdawcze i administracyjne.
Przedsiębiorcy powinni więc dokładnie przeanalizować strukturę swojego importu, zweryfikować kody CN towarów oraz upewnić się, że posiadają odpowiedni status w systemie CBAM.

Gdzie szukać informacji?

Szczegółowe wytyczne, interpretacje i materiały pomocnicze dotyczące mechanizmu CBAM są publikowane m.in. przez KOBiZE oraz instytucje unijne. Regularne śledzenie tych źródeł jest istotne, ponieważ praktyka stosowania nowych przepisów będzie się rozwijać wraz z ich wdrażaniem w kolejnych latach. Więcej informacji można uzyskać między innymi w Organizacjach Odzysku takich jak ASEKOL, w których pracownicy działu środowiskowego są specjalistami w zakresie przepisów środowiskowych.