Przygotowania do sezonu grillowego

Przyrządzanie potraw na otwartym ruszcie stało się już niemal naszym narodowym zwyczajem. Po długiej zimie każdy tęskni za czasem spędzanym na świeżym powietrzu i smakiem grillowanych przysmaków, dlatego sezon grillowy z reguły rozpoczynamy, gdy tylko pozwoli na to pogoda. Większość z nas, o ile umożliwiają to warunki atmosferyczne, sezon grillowy rozpoczyna z początkiem maja. Rzadko czekamy z rozpaleniem grilla aż do wakacji.

Grille kupujemy z reguły z myślą, że będziemy je użytkować przez co najmniej 2–3 lata. Z uwagi jednak na charakter ich wykorzystania, a często również nieprawidłowe przechowywanie, zdarza nam się wymieniać je znacznie częściej. Często grillujemy także u znajomych czy rodziny lub korzystamy z kamiennych grilli tworzonych przez miasta, np. w parkach. Osoby, które lubią grillowanie, w miarę możliwości chętnie decydują się na zaprojektowanie do ogrodu murowanego grilla, którego solidna konstrukcja oraz walory estetyczne tworzą niepowtarzalny klimat. Mamy tu na myśli zwłaszcza piece z materiałów ceramicznych, które osadzane są na stałe w pewnym punkcie przestrzeni. Takie grille mogą być wkomponowane w inne elementy ogrodowej architektury, a nawet stanowić część konstrukcyjną budynku. W tym wypadku granicę stanowią jedynie wyobraźnia, potrzeby oraz, oczywiście, możliwości finansowe inwestora.

Grill wielu osobom kojarzy się głównie z prostym paleniskiem na węgiel drzewny. Na rynku dostępne są jednak również bardziej złożone konstrukcje, pozwalające na znacznie więcej niż tradycyjny ruszt. W zależności od wykorzystywanego „paliwa” możemy wyróżnić przede wszystkim grille węglowe, elektryczne i gazowe.

Bez względu na rodzaj grilla warto pamiętać o zdrowym grillowaniu. Podczas procesu grillowania do potraw mogą przedostawać się szkodliwe dla organizmu związki. Najczęściej popełnianym błędem jest kładzenie mięsa bezpośrednio na ruszcie. Nie wszyscy zdają sobie sprawę z tego, że wytapiający się tłuszcz, spadając na rozżarzone węgle, wydziela szkodliwe dla zdrowia substancje. Potrawy powinno się więc umieszczać na specjalnych aluminiowych tackach. Pozwoli to na zmniejszenie ilości szkodliwych substancji do bezpiecznego poziomu, ponieważ nie będą one osadzały się bezpośrednio na produktach.

Podczas grillowania nie należy też zapominać o dodatkowych akcesoriach, takich jak sztućce do zdejmowania czy przekładania potraw. Niezbędne w każdym ogrodzie są również odpowiednie meble.

Grille węglowe

Nie da się ukryć, że to właśnie grille węglowe królują w większości polskich ogrodów. Ciepło podgrzewające od spodu ruszt, z wykorzystaniem którego przyrządzamy potrawy, pochodzi bezpośrednio ze spalania węgla drzewnego, brykietu lub drewna. Najczęściej spotykane są grille wykonane ze stali i tłoczone z blachy odpornej na wysokie temperatury. Dobrym materiałem do produkcji grilli jest także żeliwo, które nagrzewa się powoli i wolno oddaje ciepło. Niewątpliwą zaletą modelu węglowego jest niewielka masa całej konstrukcji, co ułatwia przenoszenie grilla w razie potrzeby. Dostępne są nawet kompaktowe, składane modele, które z łatwością zabierzemy w podróż.

Klasyczny grill węglowy składa się z misy (najczęściej okrągłej lub prostokątnej) i zawieszonego nad nią rusztu. Duża misa umożliwia jednorazowe przygotowanie większej ilości potraw, a niekiedy nawet podzielenie paleniska na kilka stref. Grill taki wyposażony jest często w nóżki z kołami, które ułatwiają jego przesuwanie. Zwykle ma również półkę, którą można wykorzystać np. na dodatkowe akcesoria lub węgiel. Droższe grille mogą być wyposażone w zamykaną pokrywę i regulację z ruchomymi przesłonami dla lepszej kontroli cyrkulacji powietrza. Zamykana pokrywa umożliwia podwędzanie potraw, a przez to nadanie im innych walorów smakowych. Pozwala to na przyrządzenie mięsa, które podgrzewane w stosunkowo niewielkiej temperaturze nie wysusza się, a jednocześnie nabiera charakterystycznego aromatu.

Tego typu grillowędzarnie to bardzo praktyczne konstrukcje. Są idealnym rozwiązaniem dla miłośników domowych wędlin i wędzonych ryb. Składają się z dwóch głównych elementów. Najistotniejszym jest palenisko, zwykle z żeliwnym rusztem, umieszczone w specjalnej komorze. Komora wędzarnicza może znajdować się nad paleniskiem. Przypomina ona klasyczny grill, jednak bez tlącego się pod rusztem węgla. Niektóre dostępne na rynku modele mają pionową komorę wędzarniczą, przylegającą do komory poziomej. Pozwala to na uzyskanie temperatury, dzięki której mięso moż- na wędzić dłużej, co akurat w tym wypadku jest cechą pożądaną. Zwykle grillowędzarnie są, w porównaniu z klasycznymi grillami, większymi i cięższymi konstrukcjami, przeznaczonymi głównie do użytku stacjonarnego.

Modele elektryczne

Inną, również bardzo popularną odmianą grilli są konstrukcje elektryczne. Odwiecznym problemem związanym z grillowaniem jest znalezienie miejsca na rozstawienie grilla węglowego. Grillować z wykorzystaniem grilli węglowych nie powinniśmy na osiedlowych balkonach, loggiach, tarasach czy ogródkach przynależących do mieszkań na parterach (w bezpośredniej bliskości budynków). Tego rodzaju problemy mogą rozwiązać właśnie grille elektryczne, które zamiast dymiącego węgla wykorzystują zasilanie z sieci 230 V. Pozwalają one w prosty sposób przyrządzić grillowane potrawy na wolnym powietrzu. Wystarczy podłączyć taki grill do prądu, poczekać chwilę na rozgrzanie rusztu i można rozpoczynać grillowanie. Elementem odpowiedzialnym za odpowiednie grillowanie potraw w modelach elektrycznych jest układ grzejny oparty na oporowej grzałce. Ruszt wykonany jest, podobnie jak w modelach węglowych, z żeliwa lub stali. Jego powłoka może być tak skonstruowana, aby zapobiegała przywieraniu potraw. Pod rusztem znajduje się specjalny pojemnik, zbierający tłuszcz ociekający z grillowanego mięsa. Ułatwia to czyszczenie urządzenia po zakończonej pracy. Tradycyjne grille elektryczne mają często szklaną pokrywę, która pozwala na szybsze przygotowanie potraw, a jednocześnie doglądanie ich podczas grillowania. Niektóre elementy grilli elektrycznych można bez obaw myć w zmywarce, co jest dodatkową zaletą tego typu konstrukcji.

Modele elektryczne charakteryzują się różną mocą grzałki, która zależy m.in. od powierzchni zastosowanego w nich rusztu. Kompaktowe urządzenia mogą mieć moc do 1000 W, a w większych modelach moc grzałki może sięgać nawet 3000 W. Regulacja temperatury odbywa się najczęściej za pomocą pokrętła umieszczonego na obudowie grilla lub zintegrowanego z przewodem zasilającym. Niektóre urządzenia, oprócz regulacji mocy, mogą pozwalać na wybór poszczególnych stref grzania.

Oprócz tradycyjnych modeli grilli elektrycznych dostępne są jeszcze inne odmiany tego typu urządzeń. Jedną z nich jest grill typu barbecue, który przystosowany jest do użytku zewnętrznego. Barbecue to metoda polegająca na powolnym pieczeniu mięsa w stosunkowo niskiej temperaturze, zazwyczaj między 105 a 130 °C. Podobnie jak klasyczny grill węglowy może on być wyposażony w nóżki i półkę na akcesoria.

Na rynku dostępne są również tzw. modele kontaktowe. Są to mniejsze konstrukcje, przypominające nieco opiekacz. Mogą być wykorzystywane w domowej kuchni. Doskonale nadają się na niewielkie domowe grillowanie. Wykorzystują dwie płyty grzejne – górną i dolną. Może być dostępna regulacja położenia górnej płyty. Dzięki temu, niezależnie od grubości potrawy, można ją smażyć równomiernie na całej długości. Dostępne są również kompaktowe, składane konstrukcje.

Na tym jednak nie koniec grillujących urządzeń elektrycznych. W ofercie producentów tego typu sprzętu dostępne są również modele przystosowane do przygotowywania konkretnych rodzajów potraw, np. fondue, panini i raclette.

Grille gazowe

Trzecią główną odmianą są grille, w których paliwem jest gaz (w Polsce jest to propan-butan). Modele te łączą w sobie wiele zalet modeli elektrycznych i węglowych. Można je łatwo uruchomić, a jednocześnie nie wymagają podłączenia do sieci elektrycznej i nie emitują dymu. Podobnie jak grille elektryczne umożliwiają łatwe czyszczenie niektórych elementów.

Modele dostępne w Polsce są przystosowane do ciśnienia i kształtu standardowych butli 11-kilogramowych, wykorzystywanych często również w domowych kuchenkach gazowych. Zużycie gazu zależne jest m.in. od wielkości powierzchni grzewczej, ale w najpopularniejszej grupie urządzeń nie przekracza ono zazwyczaj około 500 g na godzinę pracy.

Dostępne na rynku modele na gaz mogą mieć formę prostych opiekaczy z pojedynczym rusztem, jak również zaawansowanych stacji roboczych wykorzystujących kilka stref grillowania i komory wędzarnicze.

Palenisko w mniej zaawansowanych modelach ukryte jest zwykle pod specjalnymi rynienkami z blach. Zapobiega to spływaniu tłuszczu do palnika. Potrawy grillowane z wykorzystaniem takich konstrukcji są więc bezpośrednio ogrzewane gazem.

Odmianą grilli gazowych, szczególnie popularną zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, są modele wykorzystujące do pośredniego ogrzewania potraw kamienie z lawy wulkanicznej. Umożliwia to równomierne rozprowadzenia ciepła na całą powierzchnię rusztu. Kamienie pochłaniają tłuszcz, przez co smażone potrawy są mniej narażone na przypalanie. Nie są one jednak przeznaczone do każdego rodzaju grilli gazowych. Nie należy ich stosować w modelach, które do rozproszenia ciepła wykorzystują specjalne defl ektory.

Akcesoria do grilla

Wybór odpowiedniego modelu grilla to nie wszystko. Do komfortowego grillowania przydatne będą również rozmaite akcesoria, a tych mamy na rynku całe mnóstwo. Najpopularniejsze z nich to szczypce i łopatka do przewracania grillowanych potraw, a także fartuch ochronny i specjalne rękawice (niezbędne, by chronić ręce przed wysokimi temperaturami). W wypadku grilli węglowych przydatna będzie również odpowiednia rozpałka (np. w kostkach lub w płynie). Dobra rozpałka powinna długo utrzymywać płomień, aby ułatwić skuteczne rozpalenie opału. Zawiera ona jednak wiele rozmaitych substancji chemicznych, które mogą być szkodliwe dla zdrowia. Należy więc pamiętać, że przed umieszczeniem potraw na ruszcie rozpałka musi się całkowicie wypalić. Za najmniej szkodliwą, a do tego skuteczną, uznawana jest rozpałka z wełny drzewnej.

Podczas grillowania z wykorzystaniem grilla węglowego można również wykorzystywać miechy i dmuchawy do rozpalania ognia. Przydatny może okazać się też tzw. komin zapłonowy – stalowa konstrukcja w kształcie tuby, która pozwoli na wygodne i bezpieczne rozpalenie węgla. W zależności od tego, jakie potrawy będziemy chcieli przyrządzać, warto również zaopatrzyć się np. w szpikulce do szaszłyków, koszyki do grillowania warzyw czy dwustronne ruszty do grillowania ryb i mięsa. Niezbędne będą również aluminiowe tacki do ułożenia potraw na ruszcie. Po zakończeniu grillowania trzeba wyczyścić urządzenie. Do czyszczenia rusztu lub płyty grilla przydadzą się m.in. szczotka z mosiężnym włosiem oraz środek do usuwania tłuszczu. Szczotki do czyszczenia grilla mają różne rozmiary. Niektóre oprócz włosia mają też specjalny skrobak ze stali szlachetnej, który pomoże usunąć najtrudniejsze zabrudzenia. Dobrze jest zaopatrzyć się nie tylko w dużą, ale również w mniejszą szczotkę, która pozwoli na dotarcie do trudno dostępnych miejsc i skuteczne ich doczyszczenie.