Rzetelna informacja przed zawarciem umowy – budowanie zaufania po obu stronach

Obowiązek informacyjny wynikający z art. 12 (i nie tylko) ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta ma na celu zapewnienie rzetelnej i pełnej wiedzy o oferowanym produkcie oraz o prawach przysługujących konsumentowi. Jego realizacja pozwala konsumentowi uzyskać rzetelną i pełną wiedzę o oferowanym produkcie lub usłudze oraz o przysługujących mu prawach, a sprzedawcy – działać w sposób zgodny z prawem i budować zaufanie klientów.

Konsekwencje wynikające z kodeksu wykroczeń

Prawidłowe wykonanie obowiązku informacyjnego zmniejsza ryzyko nieporozumień i sporów, a także chroni przedsiębiorcę przed ewentualnymi sankcjami.
Przedsiębiorca, który zawierając umowę z konsumentem, nie spełni wymagań dotyczących udzielenia informacji lub wydania dokumentu (np. dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy), które przewiduje ustawa o prawach konsumenta, popełnia wykroczenie. Niespełnienie więc jakiegokolwiek wymogu, który zawarty jest w ustawie, nosi znamiona czynu zabronionego.
Zgodnie z art. 17a ustawy o prawach konsumenta przedsiębiorca nie może przyjąć płatności przed upływem terminu (14 lub 30 dni) w przypadku zawarcia umowy podczas wycieczki albo nieumówionej wizyty przedsiębiorcy w miejscu zamieszkania lub zwykłego pobytu konsumenta, albo pokazu, chyba że pokaz został zorganizowany w miejscu zamieszkania lub zwykłego pobytu konsumenta na jego wyraźne zaproszenie.
Czyn polegający na przyjęciu przez przedsiębiorcę opłat wbrew wyżej opisanym zasadom jest wykroczeniem.

Warto o tym pamiętać, by ustrzec się kary grzywny, która może wynosić od 20 do 5000 zł.

Konsekwencje wynikając z kodeksu cywilnego

W przypadku niedopełnienia obowiązku informacyjnego konsument może dochodzić od przedsiębiorcy stosownego odszkodowania, jeżeli wykaże, że poniósł realną szkodę majątkową w związku z brakiem wymaganych informacji. Rozwiązanie to ma na celu przywrócenie równowagi między stronami i naprawienie rzeczywistego uszczerbku, a nie automatyczne sankcjonowanie przedsiębiorcy.
Ponadto, jeżeli oświadczenie woli zostało złożone pod wpływem błędu lub podstępu wynikającego z braku rzetelnej informacji, mogą powstać przesłanki do podważenia ważności umowy. Mechanizm ten chroni konsumenta przed skutkami decyzji podjętej bez pełnej wiedzy, a jednocześnie motywuje przedsiębiorcę do zachowania należytej staranności i transparentności.

Konsekwencje wynikające z ustawy o prawach konsumenta

Niewykonanie obowiązku informacyjnego wiąże się także ze skutkami prawnymi wynikającymi z ustawy o prawach konsumenta. Do takich należą między innymi:
    • Postanowienia umów mniej korzystne dla konsumenta niż postanowienia ustawy są nieważne, a w ich miejsce stosuje się przepisy ustawy (art. 7).
    • Jeżeli przedsiębiorca nie spełnił obowiązków informacyjnych dotyczących opłat dodatkowych, innych kosztów lub kosztów zwrotu towaru, konsument ich nie ponosi (art. 23).
    • Jeżeli konsument nie został poinformowany przez przedsiębiorcę o prawie do odstąpienia od umowy, prawo to wygasa po upływie 12 miesięcy (art. 29).
Rzetelne przekazywanie informacji przed zawarciem umowy leży w interesie obu stron – wzmacnia świadome decyzje konsumenta oraz zapewnia sprzedawcy stabilność i bezpieczeństwo prawne prowadzonej działalności.