Środki prawne w przypadku nieuczciwej praktyki rynkowej

Ustawodawca wyposażył konsumenta w określone instrumenty prawne służące ochronie jego interesów. Mechanizmy te nie mają jednak charakteru wyłącznie represyjnego. Ich funkcją jest także wyznaczenie jasnych standardów prowadzenia działalności gospodarczej oraz budowanie uczciwych zasad konkurencji. W praktyce regulacje dotyczące roszczeń z tytułu nieuczciwych praktyk rynkowych sprzyjają stabilności obrotu gospodarczego.

Jakie roszczenia przysługują konsumentowi?

Roszczenia, które przysługują konsumentowi w razie dokonania nieuczciwej praktyki rynkowej, określa art. 12 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Zgodnie z jego treścią konsument może żądać:
    • zaniechania tej praktyki;
    • usunięcia skutków tej praktyki;
    • złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie;
    • obniżenia ceny;
   • naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych, w szczególności żądania unieważnienia umowy z obowiązkiem wzajemnego zwrotu świadczeń oraz zwrotu przez przedsiębiorcę kosztów związanych z nabyciem produktu;
    • zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej, ochroną dziedzictwa narodowego lub ochroną konsumentów.
Uprawnienia te mają na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zrekompensowanie rzeczywistego uszczerbku. Chronią konsumenta przed skutkami bezprawnych działań, ale jednocześnie wyznaczają przedsiębiorcom jasne standardy odpowiedzialności. Dla rzetelnych sprzedawców regulacje te stanowią element przejrzystych zasad rynku i sprzyjają uczciwej konkurencji.

Na kim spoczywa ciężar dowodu?

Ciężar dowodu, że dana praktyka rynkowa nie stanowi nieuczciwej praktyki wprowadzającej w błąd, spoczywa na przedsiębiorcy, któremu zarzuca się stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej.

Do konsumenta zaś należy zakwestionowanie określonej nieuczciwej praktyki rynkowej, której dopuścił się przedsiębiorca. Natomiast to przedsiębiorca będący drugą stroną sporu powinien wykazać, że praktyka podnoszona przez konsumenta nie jest praktyką wprowadzającą w błąd.

Kto poza konsumentem może występować z roszczeniami?

Z roszczeniami o zaniechanie nieuczciwej praktyki złożenie jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie oraz zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny mogą występować poza konsumentem także:
    • Rzecznik Praw Obywatelskich;
    • Rzecznik Finansowy;
    • krajowa lub regionalna organizacja, której celem statutowym jest ochrona interesów konsumentów;
    • powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów.
Prawo przewiduje więc konkretne instrumenty, które pozwalają przywrócić stan zgodny z prawem oraz naprawić ewentualne naruszenia. Jednocześnie możliwość dochodzenia roszczeń pełni funkcję mobilizującą przedsiębiorców do zachowania należytej staranności i uczciwych standardów działania.